नेपालको पूर्वाधार जलवायु संकटका कारण जोखिममा परेको छ। प्राकृतिक प्रकोप प्रतिरोधात्मक पूर्वाधारको लागि सङ्गठन”को विश्लेषण अनुसार, नेपालका पूर्वाधारहरूको मूल्य १२४ अर्ब डलर रहेको छ । ती जलवायु-प्रेरित प्रकोपहरूको प्रभावमा छन्। यदि देशले लचिलोपनमा लगानी नगरेमा यसले वार्षिक रूपमा सयौं मिलियन डलरको क्षति निम्त्याउन सक्छ । नेपालमा हालका महिनाहरूमा जलवायु परिवर्तनका कारण बाढी र भूस्खलनका घटनाहरूमा वृद्धि भएको छ, जसले पूर्वाधार र जनजीवनमा गम्भीर असर पुर्याएको छ।
रसुवागढीमा हिमनदी विस्फोट र बाढी
८ जुलाई २०२५ मा रसुवागढी नाकामा आएको बाढीले २८ जनाको ज्यान लिएको छ। यो बाढी तिब्बतको एक हिमनदी तालको पानीको अचानक निकासीका कारण आएको अनुमान गरिएको छ। यस बाढीले नेपाल र चीनलाई जोड्ने ‘मित्रता पुल’लाई समेत नष्ट गरिदिएको छ। यस घटनामा १० वटा जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुगेको छ।
भोटेकोशी नदीमा बाढी
भोटेकोशी नदीमा ८ जुलाईमा आएको बाढीले ९ जनाको ज्यान लिएको र २५ भन्दा बढी बेपत्ता भएका छन्। यस बाढीले भोटेकोशी जलविद्युत् आयोजनाका १० वटा संरचनामा क्षति पुर्याएको छ, जसले ६ लाख घरलाई बिजुली आपूर्ति गर्ने क्षमता राख्दछ।
लिमी घाटीमा हिमनदी विस्फोट
मे २०२५ मा, पश्चिमी नेपालका लिमी घाटीमा हिमनदी तालको विस्फोटका कारण आएको बाढीले ठूलो क्षति पुर्याएको छ। यस घटनाले हिमालय क्षेत्रका हिमनदीहरूको अवस्था र जलवायु परिवर्तनको प्रभावलाई उजागर गरेको छ।
भूस्खलन र सडक अवरुद्ध
लगातारको वर्षासँगै नेपालका विभिन्न स्थानमा भूस्खलन र सडक अवरुद्ध भएका छन्। यसले यातायातमा अवरोध सिर्जना गरेको छ र उद्धार कार्यमा कठिनाइ आएको छ।
जलवायु परिवर्तनको दीर्घकालीन असर
जलवायु परिवर्तनका कारण नेपालका हिमनदीहरू तीव्र गतिमा घटिरहेका छन्। यदि वर्तमान ग्रीनहाउस ग्यास उत्सर्जनको स्तर कायम रहन्छ भने, २०५० सम्म हिमालयका दुई तिहाइ हिमनदीहरू समाप्त हुने अनुमान गरिएको छ। नेपालमा जलवायु परिवर्तनका कारण बाढी, भूस्खलन र हिमनदी विस्फोटका घटनाहरूमा वृद्धि भएको छ। यसले पूर्वाधार, जनजीवन र वातावरणमा गम्भीर असर पुर्याएको छ। सरकार र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायले जलवायु अनुकूलन र पूर्वाधार लचिलोपनमा लगानी बढाउन आवश्यक छ।
यस वृद्धिको मुख्य कारण मानवजन्य क्रियाकलापहरू, विशेष गरी जीवाश्म इन्धनको दहन, सिमेन्ट उत्पादन, वनस्पति नाश र जैविक इन्धनको दहन हो। यी क्रियाकलापहरूले वातावरणमा CO₂ र अन्य हरितगृह ग्यासहरूको मात्रा वृद्धि गर्दै पृथ्वीको तापमान वृद्धिमा योगदान पुर्याइरहेका छन्।
यस वृद्धिले जलवायु परिवर्तनका विभिन्न नकरात्मक प्रभावहरू निम्त्याएको छ। २०२४ मा, महासागरीय तापक्रम ऐतिहासिक उच्चमा पुगेको छ। समुद्रको सतह वृद्धि भएको छ । हिमनदीहरू तीव्र गतिमा घटिरहेका छन्, र चरम मौसमी घटनाहरूको संख्या र तीव्रता बढेको छ। यसका कारण खाद्य संकट, जनसंख्या विस्थापन र आर्थिक क्षति जस्ता समस्याहरू उत्पन्न भएका छन्।
यस समस्याको समाधानका लागि, वैज्ञानिक र नीति निर्माताहरूले जीवाश्म इन्धनको दहनमा तीव्र कटौती गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याएका छन्। २०२५ सम्म नयाँ र बलियो जलवायु योजनाहरू लागू गर्नुपर्ने र २०३० सम्म उत्सर्जनमा ४२ प्रतिशतको कटौती गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको छ। यसका लागि, नवीकरणीय ऊर्जा स्रोतहरूको प्रयोगमा वृद्धि, ऊर्जा दक्षता सुधार र हरितगृह ग्यासहरूको उत्सर्जनमा कटौती आवश्यक छ।
प्रतिक्रिया